Klimaatverandering is geen ver-van-ons-bed-show. Zeker niet voor boeren en boerinnen. Wie op het land werkt, voelt de veranderingen vandaag al. Periodes van droogte worden langer. Hevige regenbuien spoelen de bodem weg of maken akkers onberijdbaar. Seizoenen verschuiven en extreme weersomstandigheden maken het steeds moeilijker om te voorspellen wat een teelt zal brengen.

Voor landbouwers is klimaatbeleid dan ook geen luxe of een verhaal voor later. Het gaat over hun bedrijf, hun inkomen en de vraag of ze binnen tien, twintig of dertig jaar nog op dezelfde manier kunnen boeren.

Tegelijk weten we dat veranderen niet vanzelf gaat.

Stel je voor: je familie bewerkt al honderd jaar dezelfde grond. Je kent de teelten, de machines, de manier van werken. Je ouders deden het zo, je grootouders deden het zo. Rondom jou werken andere boeren op dezelfde manier. En dan komt iemand vertellen dat het anders moet.

Dat vraagt LEF.

Het vraagt moed om te experimenteren met andere teelten, meer diversiteit op je bedrijf te brengen of de bodem anders te beheren. Het vraagt durf om te investeren in een nieuwe manier van werken wanneer je niet zeker weet wat die investering morgen zal opbrengen. En het vraagt soms ook gewoon koppigheid om tegen de stroom in te gaan wanneer iedereen rondom jou zegt: “Waarom zou je het anders doen? Zo hebben we het altijd gedaan.”

Nochtans zijn er vandaag al boeren en boerinnen die die stap zetten. Zij werken aan een levende bodem, bouwen aan meer biodiversiteit, combineren teelten, verminderen externe inputs, zoeken nieuwe vormen van samenwerking en brengen landbouw opnieuw dichter bij de natuurlijke draagkracht van hun omgeving.

Dat is geen gemakkelijk pad. En het is ook niet alleen een individuele keuze.

Wie van landbouwers vraagt om te veranderen, moet hen daar ook de ruimte en de zekerheid voor geven.

Daar ligt een belangrijke opdracht voor het beleid.

We hebben beleid nodig dat boeren niet alleen compenseert wanneer het misgaat, maar dat hen ondersteunt wanneer ze het anders durven aanpakken. Een beleid dat vooruitkijkt in plaats van alleen de schade van gisteren te verzekeren.

Want wat hebben we eraan om boeren via hectaresteun of weersverzekeringen te blijven ondersteunen voor teelten die door een veranderend klimaat steeds moeilijker vol te houden zijn? Natuurlijk moeten landbouwers beschermd worden tegen risico’s. Maar tegelijk moeten we hen helpen om die risico’s structureel kleiner te maken.

Wat als we daarom een LEF-premie zouden invoeren?

Een premie voor boeren die de stap zetten naar een meer agro-ecologische manier van werken. Voor wie investeert in bodemgezondheid. Voor wie diversifieert. Voor wie biodiversiteit een plaats geeft op het bedrijf. Voor wie minder afhankelijk wil worden van externe inputs. Voor wie experimenteert met andere teelten of samenwerkingen. Maar dan wel met een langdurige impact in plaats van de huidige kortlopende premies. Voor wie niet alleen vraagt “Wat levert dit mij vandaag op?”, maar ook “Hoe zorg ik ervoor dat mijn bedrijf hier over twintig jaar nog staat?”

Niet als beloning voor perfectie. Wel als ondersteuning voor beweging. Want verandering vraagt tijd. En ze vraagt zekerheid.

Een boer die als eerste in zijn omgeving iets nieuws probeert, neemt niet alleen een financieel risico. Hij of zij neemt ook een sociaal risico. Het vraagt durf om het anders te doen dan je buren. Het vraagt moed om te zeggen: misschien moeten we het inderdaad anders aanpakken. Dat soort LEF verdient steun.

En daarom loopt Wervel mee met de klimaatmars. We lopen mee voor de boeren en boerinnen die vandaag al LEF tonen. Voor de boeren en boerinnen die wel anders willen, maar nog zoeken naar hoe ze daaraan kunnen beginnen. Voor iedereen die beseft dat klimaat en landbouw onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Voor de eters die gezonde, eerlijke en duurzame voeding op hun bord verdienen. En eigenlijk: voor iedereen die een beetje LEF in zich heeft.

Want de klimaatuitdaging is groot. Maar misschien begint verandering wel gewoon bij de moed om te zeggen: Ik doe het anders.

#geefLEFeenstem!