Cerrado 

Wervel richt zich op de Cerrado omdat deze Braziliaanse savanne sterk beïnvloed wordt door de vraag naar landbouwgrondstoffen voor de Europese markt. Een groot deel van de soja die in Vlaanderen en de rest van Europa wordt gebruikt als veevoeder, komt uit de Cerrado. Deze soja-expansie leidt tot:

• Grootschalige ontbossing en verlies van biodiversiteit: miljoenen hectaren Cerrado-vegetatie maken plaats voor soja- en suikerrietplantages.

• Klimaatimpact: door ontbossing komt veel CO₂ vrij en gaat de natuurlijke water- en koolstofopslag verloren.

• Sociale gevolgen: inheemse volkeren, Quilombola-gemeenschappen en kleine boeren verliezen hun land of worden bedreigd.

Voor Wervel is de Cerrado dus een symbool van de globalisering van landbouw: beslissingen en consumptiepatronen in Europa hebben directe gevolgen voor mens en milieu in Brazilië. Door bewustwording te creëren en te pleiten voor duurzame landbouw en eerlijke handel, wil Wervel bijdragen aan bescherming van dit unieke ecosysteem en zijn bewoners.

Viva Cerrado is een gemotiveerde vrijwilligersgroep binnen Wervel die communicatie ontwikkelt en activiteiten organiseert om de problematiek van de Cerrado onder de aandacht te brengen.

De werkgroep volgt nauwgezet de ontwikkelingen in de Cerrado, onderhoudt contacten met wetenschappers, boeren, activisten en diverse organisaties in Brazilië, en organiseert in Vlaanderen manifestaties, lezingen en tentoonstellingen op verschillende locaties.

Daarnaast werkt Viva Cerrado aan concrete projecten, zoals de promotie van de baru-noot van lokale Braziliaanse producenten en het stimuleren van kunst als expressie van het wereld- en natuurbeeld van lokale gemeenschappen. Hierbij laat de groep zich inspireren door voorbeelden uit de Peruaanse Amazone.

De barunoot is een voedzame noot afkomstig van de baruboom, die in het Cerrado-gebied van Brazilië groeit. Deze boom is inheems en speelt een belangrijke rol in zowel het ecosysteem als in de lokale economie:

• Voeding en gezondheid: De noot is rijk aan eiwitten, vezels, antioxidanten en gezonde vetten. Ze heeft een smaak die lijkt op een mix van pinda en cashew.
• Ecologische waarde: Barubomen zijn diepgeworteld en helpen de bodem gezond te houden en water vast te houden. Ze dragen bij aan het herstel en behoud van Cerrado-ecosystemen.
• Duurzame teelt: De oogst van barunoten gebeurt door lokale gemeenschappen en kan een duurzaam alternatief inkomen bieden, omdat de bomen niet gekapt hoeven te worden.
• Culturele betekenis: De noot is belangrijk in de lokale keuken en traditionele cultuur van Cerrado-bewoners.

Door internationale aandacht te vestigen op de barunoot wil Viva Cerrado duurzame productie stimuleren, de biodiversiteit beschermen en lokale producenten ondersteunen.

Picaflores is een kunstproject van Viva Cerrado dat kunst inzet om het wereldbeeld en de band met de natuur van inheemse en lokale gemeenschappen in de Cerrado zichtbaar te maken. Het project wil niet alleen de biodiversiteit van dit unieke savannegebied vieren, maar ook de culturele rijkdom van de bewoners in de schijnwerpers zetten.

Geïnspireerd door voorbeelden uit de Peruaanse Amazone, werkt Picaflores samen met kunstenaars en gemeenschappen in Brazilië om:

• Verhalen en tradities te delen via schilderijen, beeldhouwwerken en ambachten.
• Bewustwording te creëren over de bedreigingen voor de Cerrado en haar bewoners.
• Culturele uitwisseling te stimuleren tussen Latijns-Amerika en Vlaanderen, door tentoonstellingen, lezingen en creatieve workshops.

Het project benadrukt dat natuurbehoud niet los te zien is van sociale rechtvaardigheid en de artistieke expressie van gemeenschappen die al eeuwenlang in harmonie met hun omgeving leven

Voedselsoevereiniteit houdt rekening met deze verschillende aspecten: het is het recht van volkeren en staten om een eigen landbouwbeleid te bepalen zonder daarbij de landbouw van andere landen te schaden. Dit betekent:

– Recht op kwalitatief voedsel met respect voor de plaatselijke gewoontes
– Recht op een eerlijke prijs, zodat boeren waardig kunnen leven van de landbouw.
– Recht op productiemiddelen (grond, water, zaden, krediet,…).

Via Campesina bracht dit begrip voor het eerst op de FAO-top van 1996 in Rome. Sindsdien wordt deze visie door vele organen overgenomen.
Via Campesina is een beweging van kleine boerinnen en boeren die wereldwijd opkomen voor een eerlijker en verantwoord landbouwsysteem.

Meer informatie over de internationale beweging vind je bij La Via Campesina. Voor de Europese tak kan je terecht bij Euravia.

Boerenforum werkt intens samen met Wervel en bevindt zich in de brede bedding van de wereldwijde beweging Via Campesina.

Overzeese soja wordt voornamelijk geïmporteerd als voer voor varkens en kippen, ook runderen (vooral in de intensieve melkveehouderij). Zelfs zalmen in de fjorden van Noorwegen krijgen vismeel van Peru en soja uit Amerika.

Die soja komt voornamelijk via Rotterdam vanuit Brazilië. Voor het telen van die soja worden onder andere in Brazilië enorme oppervlaktes waardevolle ecosystemen vernietigd. Iedereen kent de problematiek van het Amazonewoud. Maar ook de Braziliaanse Cerrado, één van de belangrijkste ecosystemen ter wereld, wordt massaal ontbost door industriële landbouwpraktijken.

Soja komt ook meer en meer uit Oost-Europa (Oekraïne, Roemenië,…). Dat is niet per sé duurzamer. Ook daar palmen grote landbouwbedrijven het land in, wordt er op grote schaal ontbost, water en grond vervuild, overmatig gebruik gemaakt van chemicaliën,…

Wervel werkt sinds zijn ontstaan in 1990 rond deze sojaproblematiek. In de loop der jaren werden hierover heel wat uitgaven gepubliceerd en verschillende acties gevoerd.