Onze wereld draait op kringlopen. Maar vandaag zijn veel van die kringlopen onderbroken. We halen veel grondstoffen uit de aarde, gebruiken ze één keer en gooien ze weg. Wervel pleit voor het herstellen van kringlopen: in de natuur én in ons voedselsysteem.

Hergebruik

Een kringloop is een voortdurende beweging van stoffen of energie. Er is geen begin en geen einde: alles wordt opnieuw gebruikt.

In de natuur bestaat geen afval. Kringlopen komen er natuurlijk voor in de vorm van water, koolstof, stikstof… Ook het voedselweb is eigenlijk een cirkel: planten, dieren, schimmels en bacteriën zijn met elkaar verbonden in één groot netwerk. Wat voor de ene soort restproduct is, is voor de andere voedsel.

Grondstoffen en afval: hoe doen wij het vandaag?

In onze economie werken we vaak lineair:

Ontginnen → Produceren → Consumeren → Weggooien

Dat zorgt voor:

• Uitputting van grondstoffen
• Afvalbergen
• Uitwassen van waardevolle nutriënten (zoals stikstof en fosfor)
• Klimaatproblemen

Wanneer voedsel in de vuilnisbak belandt of mest niet terug naar de bodem gaat, breken we de kringloop.

Hoe dan wel? Een circulaire economie

Een circulaire economie probeert materialen en grondstoffen zo lang mogelijk in omloop te houden via hergebruik of herdenken van de materialen.

In een circulair voedselsysteem betekent dat bijvoorbeeld:

• Voedselresten composteren
• Dierlijke mest terug naar de akkers
• Reststromen gebruiken als veevoeder
• Lokaal produceren en consumeren
• Minder afhankelijk zijn van ingevoerde veevoeders of kunstmest

Wat is kringlooplandbouw?

Kringlooplandbouw brengt natuurlijke kringlopen terug in de landbouw. Het idee: zo weinig mogelijk verspillen en zo veel mogelijk hergebruiken.

Basisprincipes

1. Voedselgewassen eerst voor mensen

2. Vee voedt zich met gras en reststromen, niet met voedsel dat mensen ook kunnen eten

3. Mest en gewasresten keren terug naar de bodem

4. Akkerbouw en veeteelt werken samen

De bodem staat centraal. Een gezonde bodem zit vol leven en zorgt voor vruchtbaarheid zonder overmatig gebruik van kunstmest.

Praktijkvoorbeelden

Overal zijn boeren en burgers bezig met het herstellen van kringlopen:

• Natuur- en landschapsbeheer via begrazing: Restproducten uit beheer worden via vee omgezet in voeding.
• CSA-boerderijen (Community Supported Agriculture): leden kopen rechtstreeks bij de boer en delen verantwoordelijkheid.
• Compostinitiatieven: GFT wordt omgezet in vruchtbare bodem.
• Gebruik van reststromen als voedingsbodem: gewasresten als veevoeder, algenproductie van stikstofrijk water, samenwerking tussen akkerbouwers en veehouders…
• Korte keten-verkoop: minder transport, meer verbinding tussen boer en burger, minder voedselverspilling.

Dit toont dat kringlopen sluiten mogelijk is, op kleine én grotere schaal.

Bedreigingen

Verschillende evoluties maken het moeilijker om kringlopen te sluiten:

• Globalisering
• Specialisaties
• Afhankelijkheid van externe input (kunstmest, ingevoerd veevoeder)
• Verstedelijking en afstand tussen mens en voedselproductie
• Verlies van nutriëntstromen
• Economische regels die lineaire systemen bevoordelen
• Beleid en regelgeving
• Klimaatverandering

Hoe groter de afstand tussen productie en consumptie, hoe moeilijker het wordt om nutriënten terug te brengen naar de bodem.

Wat kan jij doen?

Iedereen kan helpen om kringlopen te herstellen. Benieuwd hoe jij je steentje kan bijdragen? Herbekijk onze middagsessie.

Digitale middagsessie: Kringlopen

Zelf aan de slag met kringlopen

Wil je meer over kringlopen leren? Dat kan! Wervel helpt je op weg met inspirerende tools en activiteiten die je kennis verdiepen én je in beweging brengen.

Infosessie kringlopen

Wervel geeft op regelmatige basis infosessies. Ideaal voor verenigingen, scholen of bedrijven die willen inzetten op duurzame landbouw, korte keten of burgerparticipatie. Samen ontdekken we hoe minder en beter brood duurzame voedselsystemen drijft.
Meer kringlopen in je lokale beleid?

Breng jij graag agro-ecologie in je lokale voedselstrategie of zoek je meer verbinding tussen boer en burgers in je beleid? Bekijk ons aanbod voor gemeenten voor de toekomst. 

Word lid van het verbindend netwerk agro-ecologisch boeren

Wervel verbindt pioniers met geïnteresseerde boeren in agro-ecologie. Word lid van onze whatsapp-community.

Interesse in een sessie of workshop? Ontdek hier ons volledige aanbod en vraag een moment aan.